กลอน ทำความเข้าใจกับคำนี้ให้มากขึ้น

กลอน คือ การประพันธ์ของไทยอีกประเภทหนึ่ง ประกอบด้วยการบังคับ 3 อย่าง ได้แก่ คณะ , จำนวนคำ , สัมผัส  โดยไม่มีการบังคับเอก,โท,ครุ , ลหุ เชื่อกันว่ามาจากคำประพันธ์ท้องถิ่นของประเทศไทยในบริเวณภาคกลางและภาคใต้ ซึ่งกลอนเก่าแก่ที่สุดในประเทศไทยคือ เพลงยาวพยากรณ์กรุงศรีอยุธยา รวมทั้งเพลงยาว ณ พระที่นั่งจันทรพิศาล ค้นพบว่ามีการแต่งในช่วงอยุธยาตอนปลาย โดยก่อนหน้านี้กลอนก็อยู่ในแบบร้อยกรองชาวบ้าน เช่น บทร้องเล่น , บทกล่อมเด็ก , เพลงชาวบ้าน เป็นต้น

กลอนได้มารุ่งเรืองสุดขีดในยุครัตนโกสินทร์ ทำให้มีกวีคนสำคัญๆ ได้แก่ สุนทรภู่ , กรมหลวงวรวงศาธิราชสนิท เป็นต้นโดยเฉพาะสุนทรภู่ เป็นกวีเอกชั้นครูเป็นผู้ทำให้ฉันทลักษณ์สามารถพัฒนาไปได้ในระดับสูงสุด เกิดความลงตัว จึงทำให้กลอนเป็นเอกลักษณ์แบบสุนทรภู่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง ว่าเป็นต้นแบบฉบับของกลอนที่มีความไพเราะมากที่สุด ทำให้นิยมแต่งมาจนถึงปัจจุบันนี้

กลอน มีลักษณะเป็นคำประพันธ์อันมีการเรียบเรียงเข้าเป็นกลุ่ม มีสัมผัสต่อกันตามแต่ล่ะชนิด  รวมทั้งไม่มีบังคับ เอก , โท , ครุ , ลหุ

ประเภทของกลอน

  • กลอนสุภาพ เป็นกลอนที่ใช้ถ้อยคำรวมทั้งทำนอง อย่างเรียบง่าย สามารถแบ่งออกเป็น กลอน 6 , กลอน 7 , กลอน 8 , กลอน 9 ตามจำนวนคำที่อยู่ในวรรคนั้นๆ กลอนสุภาพจัดเป็นกลอนหลัก ถ้าผู้ประพันธ์มีความเข้าใจในลักษณะของกลอนสุภาพอย่างถ่องแท้แล้ว ก็จะเข้าใจกลอนอื่นๆได้อย่างไม่ยากเย็นอะไรนัก เนื่องจากกลอนอื่นๆ ล้วนเปลี่ยนรูปแบบไปจากกลอนสุภาพทั้งสิ้น

 

  • กลอนลำนำ เป็นกลอนที่ใช้ขับร้องรวมทั้งสวดซึ่งมีทำนองต่างกันไป แบ่งได้เป็นหลายชนิด เช่น กลอนสักวา , กลอนเสภา , กลอนดอกสร้อย ,  กลอนขับร้อง เป็นต้น แต่งขึ้นเพื่อใช้ขับร้องตามนำนองเพลงต่างๆ เช่น เทพทอง , สมิงทอง เป็นต้น

 

  • กลอนตลาด เป็นกลอนที่ไม่มีการกำหนดคำอย่างตายตัวเหมือนกับกลอนสุภาพ เช่น ในวรรคหนึ่ง อาจมี 7 คํา , 8 คำ ,  9 คำ  เป็นกลอนซึ่งนิยมใช้ในการขับร้องตอบโต้กันทั่วๆไป จึงได้ชื่อว่ากลอนตลาด สามารถแบ่งออกเป็นกลอนเพลงยาว ,  กลอนนิยาย , กลอนเพลงปฎิพากษ์ เป็นต้น นอกจากนี้ยังซอยออกไปได้อีกหลายชนิด เช่น เพลงฉ่อย , เพลงลําตัด , เพลงเหย่ย เป็นต้น

ความไพเราะของกลอน

ความไพเราะของกลอนเกิดจากการเลือกใช้ถ้อยคำรวมทั้งการใช้สัมผัสเป็นจุดสำคัญ โดยสัมผัสนั้นก็มีทั้งสัมผัสนอก ที่เป็นสัมผัสบังคับ และสัมผัสในที่ไม่ใช่สัมผัสบังคับ แต่ถ้ามีก็จะทำให้กลอนมีความไพเราะเสนาะหูมากยิ่งขึ้น